خانواده با حال در «خندوانه» بیحال!

تعطیلات نوروز و ایام ماه مبارک رمضان فرصت ویژه ای برای برنامه سازان تلویزیون است تا مخاطبان را بیش از پیش سرگرم کنند. مجموعه خندوانه که در تعطیلات نوروزی مسابقه «لباهنگ» را رو کرد، این روزها با «خانواده باحال» میهمان خانه هاست؛ اما به نظر می رسد این مسابقه نتوانسته خندوانه را که مدتی است برگ برنده ای نداشته به روزهای اوج برگرداند.

به گزارش تیک، معمولا ماه مبارک رمضان با از راه رسیدنش، سبک ویژه ای از زندگی و گذران روز و شب را برای روزه داران به همراه دارد. خانواده هایی که در بقیه سال به دلیل مشغله و تداخل برنامه ها، زیاد فرصت دور هم بودن و همنشینی ندارند و حتی پیش می آید که برای صرف وعده های غذایی، سر یک میز نباشند؛ خانواده هایی که حتی ساعتِ استراحت و خوابشان با هم متفاوت است و یک نفر خسته است و زودتر می خوابد و دیگری دیروقت به خانه برمی گردد و معاشرت ها کمرنگ و بی رمق است؛ خانواده هایی که به سختی برنامه هایشان برای صله رحم و دورهمی های فامیلی جفت و جور می شود و ممکن است ماه تا ماه، بزرگترها و کوچکترهای فامیل را نبینند و... حالا و با شروع ماه خوب رمضان و به برکت لحظات ارزشمند و شیرین سحرها و افطارها، برای صرف هر دو وعده غذایی، خود را به خانه می رسانند، برخی شب ها تا سحر بیدارند و با خانواده وقت می گذرانند و بازار جلسه قرآن و مهمانی و دید و بازدید فامیلی و افطاری های دوستانه هم حسابی داغ است. با این توصیف، عوامل مجموعه «خندوانه» که این روزها، فصل سومش از شبکه نسیم در حال پخش است، با دستمایه قرار دادن همین تغییر سبک زندگی و به فال نیک گرفتنِ گرم شدن فضای خانه و خانواده به واسطه حال و هوای ماه مبارک رمضان، مسابقه «خانواده باحال» را ترتیب داده اند. مسابقه ای که بیش از شادی فردی و اجتماعی، روی شادی خانواده تاکید و تمرکز دارد و با دعوت از چهره های بانمک و محبوب و خانواده هایشان، سعی دارد مهارت های بازی و سرگرمی و حالِ خوب را به مخاطبان و خانواده ها یاد بدهد و فرهنگ با هم خندیدن را جا بیندازد. یک ایده بکر و جذاب برای یک ویژه برنامه ماه رمضانی در اوضاع برنامه های بی رمق تلویزیون و در رقابت با «دورهمی» و «ماه عسل». اما اینکه این ایده، چقدر در اجرا و به دست آوردن دل مخاطبان شبکه نسیم -که معتقدند خندوانه از روزهای اوجش فاصله گرفته- موفق بوده را در پرونده امروز زندگی سلام بررسی کردیم. با ما همراه باشید.

خانواده باحال چه جور خانواده ایه؟
سومین مسابقه پر سر و صدای خندوانه، بعد از «خنداننده برتر» و «لباهنگ» با عنوان «خانواده باحال» در حال پخش است. مسابقه ای که برای شب های ماه مبارک رمضان و با دعوت از 12 خانواده از میان هنرمندان و ورزشکاران تدارک دیده شده و تا پایانِ این ماه، ادامه دارد. 12 شرکت کننده به همراه خانواده و فامیل، با تیم های حداقل سه نفره و حداکثر پنج نفره، در 6 گروه، دو به دو با هم رقابت می کنند و هر تیم که در اجرای استندآپ کمدی و نمایش گروهی طنز، رای بیشتری از مخاطبان برنامه کسب کند، موفق به صعود از گروه خود و ادامه مسابقه با تیم برنده گروه های دیگر می شود. بهرام عظیمی، کارتونیستِ معروف به همراه پسر و برادر و همسر برادرش و با شعار «من شادم، پس هستم»؛ محمدرضـا رودکی، جودوکار و قهرمان جهان با شوهرخواهر و برادرش و با شعار «یک بغل لبخند»؛ لاله اسکندری، بازیگر و هنرمند تجسمی به همراه برادر و برادرزاده و دخترعمو و با شعار «شیرانِ خراسان و ببرهای مازندران»؛ رضـا بنفشه خواه، بازیگر پیشکسوت به همراه خواهر و خواهرزاده هایش با شعار «شادی و تندرستی»؛ فاطمه گودرزی، بازیگر سینما و تلویزیون به همراه دختر و پسرش آوا و پویان و با شعار «هر قطره، یک رای»؛ وحید شمسایی، فوتبالیست به همراه اعضای خانواده اش و با شعار «به هم نخندیم، با هم بخندیم»؛ برزو ارجمند با همراهی خواهرش بهار و نوه خاله مادرش؛ بهادر مالکی، صداپیشه خلاق که او را با صداپیشگی کاراکتر فامیل دور می شناسیم با همسر و برادرش؛ سوسن پرور، کمدینِ طناز به همراه دو خواهرش و با شعار «ما برنده ایم، حتی اگر ببازیم»؛ مهران رجبی، چهره آشنای سریال های طنز تلویزیون با همراهی پسر و برادرزاده اش؛ حسین عرفانی، دوبلور مطرح با دختر و نوه اش مهسا و شهریار و با شعار «ایران، ایران» و بالاخره، فیـروز کریمی، مربیِ طناز فوتبال که خیلی ها معتقد بودند جایش در مسابقه خنداننده برتر هم خالی بود به همراه دوستانش، شرکت کنندگانِ مسابقه خانواده باحال هستند و دو به دو در زمینه های استندآپ کمدی و نمایش های گروهی طنز، رقابت می کنند که البته تا به حال چند گروه در مرحله اول حذف شدند. خانواده باحال مسابقه ای است که قرار است به مخاطبان یاد بدهد چطور دورهمی های خانوادگی و فامیلی را به دور از غیبت و بدگویی و حرف این و آن، با بازی و سرگرمی و خنده و شادی سالم، گرم و جذاب کنند. براساس تعریف خندوانه، خانواده باحال، خانواده ای است که راه و روش شاد بودن به شیوه های سالم و خندیدن از تهِ دل را بلد باشد.

پدیده ها و ناکام های مسابقه خانواده باحال
مسابقه «خنداننده برتر» خندوانه که شروع شد، از میان آن همه کمدین درجه یک، کمتر کسی برای چهره های غریبه ترِ جمع مثل امیرمهدی ژوله و سجاد افشاریان، شانسی قائل بود اما هر دو درخشیدند و حتی ژوله یک پای فینال شد. در مقابل، چهره های مطرح و محبوبی مثل رضا شفیعی جم، جواد رضویان و علیرضا خمسه دور از حد انتظار ظاهر شدند. چهره ویژه و پدیده مسابقه «لباهنگ» هم کسی نبود جز امیرعلی نبویان که ظرف مدتی کوتاه با «خندوانه» به اندازه تمام دوران اجرایش در «رادیو هفت» و «100 برگ» محبوب شد. حالا «خانواده برتر» خندوانه هم از این قاعده مستثنا نیست و چند چهره جدید رو کرده که بیش از حد انتظار درخشیدند. اعضای تیم محمدرضا رودکی، جودوکار کشورمان، به خصوص شرکت کننده بی موی گروه، شهریار خلدی که به لحاظ اجرا، یک سر و گردن از خانواده شمسایی بالاتر بودند؛ تیمی که سرگروهشان هم خیلی شناخته شده نبود ولی توانستند با برنامه ریزی دقیق و حساب شده و بده بستان های شیرین در اجرا، در حد کمدین های شناخته شده و حتی بهتر از آن ها ظاهر شوند. در مقــــابل، بهادر مالـــکی، صـــــداپیشه شخـــــصیـــت فامیـــل دور در مجمـــــوعه «کلاه قرمزی» که همه از او تصور شیرینی داشتیم، دور از حد انتظار ظاهر شد. آن هم در شرایطی که همکار و رفیقش یعنی محمد بحرانی به عنوان صداپیشه جناب خان با بداهه ها و شوخی های جذابش بسیار موفق است و همه فکر می کردند بهادر بتواند در رقابت با خانواده بنفشه خواه پیروز باشد اما همانقدر که پیش بینی ها درباره اجرای ضعیف بنفشه خواهِ پدر، درست از آب درآمد، درباره اجرای بامزه مالکی کاملاً اشتباه بود و در نهایت حتی اجرای ضعیف خانواده بنفشه خواه هم باعث نشد که مردم به خانواده مالکی رای بدهند. البته یکی دیگر از ناامیدکننده ها هم خود خانواده بنفشه خواه بودند که به طرز عجیبی بی هیچ خلاقیتی ظاهر شدند. در ادامه، لاله اسکندری هم نشان داد که بیشتر به درد بازی در ملودرام های سوزناک می خورد تا طنازی و باید این عرصه را به کسانی مثل سوسن پرور که از روحیه طنز و شیرینی ذاتی برخوردار است، واگذار کند.

بررسی دلایل افت خندوانه و عدم موفقیت مسابقه خانواده
نخنــد خنـــدوانـــه!
مدت ها بود که تلویزیون نه سریال جالبی داشت، نه برنامه خاصی که همه اعضای خانواده را جذب کند. آقایان ترجیح می دادند فوتبالشان را تماشا کنند و خانم ها هم جور دیگری. تا این که دو سال قبل خندوانه در شبکه تازه تاسیس نسیم از راه رسید و به جای آن که با اغراق در به تصویر کشیدن مشکلات مردم و جامعه بخواهد مردم را بخنداند یا مثل کمدی های 90 شبی با شلنگ تخته انداختن و شوخی با لهجه ها، لبخند روی لب مخاطب بیاورد، با اجرای ایده های خلاقانه، به همه ثابت کرد با حرف و لحن و فُرم های نو و به روز، چگونه می شود حال خوب به جامعه تزریق کرد. خندوانه فقط نمی خنداند، خندیدن و شاد بودن را یاد می داد. رامبد جوان و نیما شعبان نژاد ستاره های فصل اول بودند و در کنار شیرین کاری های آن ها و حضور گرم مهمانان برنامه، می شد کلی نکات جالب درباره زندگی و حرفه های گوناگون یاد گرفت و در نهایت، بازی ها و سرگرمی هایی رو می کرد که می شد در دورهمی های دوستانه و خانوادگی پیاده کرد و از با هم بودن ها لذت برد. در فصل دوم، جناب خان هم از راه رسید و مسابقه کمدین برتر هیجان ویژه ای به برنامه داد. در فصل سوم اما خندوانه با تغییرات عمیق، انگار گرمای قبل را نداشت اما هیجان مسابقه «لباهنگ» باعث شد ضعف های مجموعه کمتر به چشم بیاید، ولی این روزها روند نزولی خندوانه با مسابقه خانواده باحال سریع تر شده! فقدان همه دلایلی که درباره محبوبیت خندوانه ذکر شد را حالا می توان برای روند نزولی اش ذکر کرد؛ خندوانه می خواهد متفاوت از قبل باشد اما ایده هایی را جایگزین خلاقیت های قبلی می کند که روبه جلو نیست. مسابقه «خانواده باحال» چیز جدیدی ندارد، بهترین بخشش یعنی تعریف خاطره و اجرای استندآپ شرکت کننده ها، در بهترین حالت اگر خوب از آب دربیاید، شاید یادآور یکی از اجراهای متوسط مسابقه خنداننده برتر باشد! اعضای خانواده آدم های معروف، بازیگر نیستند و از عهده اجرای جذاب موقعیت هایی که برنامه به عهده شان می گذارد بر نمی آیند. خیلی از همین آدم های معروف هم اگر در بُعد بازی مشکلی نداشته باشند، یا کمدین نیستند یا ایده پردازی و اجرای بداهه شان آنقدر ضعیف است که شوخی هایشان، مخاطب را که نمی خنداند هیچ، گاهی روی اعصاب هم هست. یکی از جذابیت های این مسابقه می تواند آشنایی با خانواده درجه یک چهره ها باشد اما متاسفانه همین جنبه ماجرا هم تامین نمی شود چون خیلی از شرکت کننده ها با اعضای درجه یک خانواده شان شرکت نکرده اند و انگار برای آن که فامیل از دستشان ناراحت نشوند، مسابقه را با حضور در شهر بازی اشتباه گرفته اند و از همه اعضای خانواده دور و نزدیک و پدری و مادری یک نماینده مثلا بازیگوش و طناز همراه کرده اند تا در مسابقه شرکت کند، ولو اینکه نقش دکور داشته باشد! خلاصه خندوانه شاید در این وانفسای نبود جذابیت در تلویزیون بتواند بیننده داشته باشد اما بیننده اش که معمولا از سر ناچاری برای رسیدن به یک حال خوب، تماشای برنامه های شبکه نسیم را انتخاب کرده، الزاما راضی و خوشحال نیست. در حقیقت خندوانه در رقابت با خودش کم آورده و آنقدر در گذشته توقع مخاطب را بالا برده که دیگر با هر ایده ای راضی نمی شود. شاید رامبد باید کم کم به فکر یک شوک تازه در برنامه باشد، چون بزن و بکوب های جناب خان هم دیگر صفای گذشته را ندارد!

نگاهی به واکنش های عمومی به ایده جدید خندوانه و توضیحات رامبد جوان
خانواده باحال، موفق یا ناموفق؟
«افتضاح بود؛ دیگه خندوانه هم بیخود شده»، «خندوانه خیلی بی مزه شده»، «این چه ایده ایه که خانواده ها از راه مسخره کردن خودشون، بقیه رو بخندونن و رای جمع کنن؟»، «واقعا مزخرف تر از این نمی شد، من اگه جای شرکت کننده های مسابقه بودم، انصراف می دادم»، «این چه مسابقه ایه؟ انگار دیگه ایده هاتون واسه خندوندنِ مردم ته کشیده!»، «به نظر من جوایز این مسابقه رو بین چند تا بچه یتیم تقسیم کنید. اینطوری ثوابش هم بیشتره»، «چندتا آدم مهم و معروف مثل فیروز کریمی و وحید شمسایی و حسین عرفانی رو آوردین و یه مسابقه در سطح مسابقه محله ترتیب دادین که چی؟ بنده خداها از قیافه شون معلوم بود کلی پشیمونن»، «فکر نمی کنید این ایده ها مال دهه شصت بود و دوره اش گذشته؟» و...
مسابقه خانواده باحالِ خندوانه، هر چه هست، قرار است براساس استقبال و رای مردم و مخاطبان شبکه نسیم شکل بگیرد و پیش برود و خوب یا بد، این مردم و خانواده ها هستند که درباره جذابیت و موفقیتش، حرف اول و آخر را می زنند. منتها به دلایل مختلفی که به برخی از آن ها اشاره شد، حداقل تا الان، بیشتر با واکنش منفی مخاطب رو به رو بوده و این ها نمونه ای از کامنت های مردم در شبکه های اجتماعی، خطاب به رامبد جوان است. جوان نیز در پاسخ و در دفاع از ایده و اجرای این مسابقه در پیج اینستاگرامش نوشته: «بچه ها سلام. خوبه یه کم باهاتون حرف بزنم. خندوانه خیلى پروژه سخت و پیچیده ایه. چون با همه اقشار فرهنگى، قومى، اقتصادى، مذهبى و در کل همه مردم ایران و فارسى زبانان، از همه سنین ارتباط داره و متعلق به همه است، چون تلاشش اینه به ما یادآورى کنه که شاد بودن و شاد کردن مهم ترین وظیفه ماست و این امر مهم، کاملا آموختنیه. این یک نگرشه و ما وقتى شاد هستیم خیلى خیلى خیلى بهتر مى تونیم زندگى کنیم. ما براى ساخت خندوانه مدام فکر مى کنیم و مدام مى خونیم و مدام بحث مى کنیم و مدام تحقیق مى کنیم و مدام کارهاى مشابه و موفق خارجى رو نگاه مى کنیم و راجع بهشون حرف مى زنیم. در این بین ما کارها و فکرهاى فراوونى رو هم که صفر تا صدش متعلق به خودمون بوده طراحى و اجرا کردیم. مثل همین مسابقه خانواده باحال که قصدش تمرینِ در کنار هم بودن بدون غیبت و کارهاى زشت و بیهوده است. مى دونم که کنارمونید و مى ذارید با هم تجربه هاى تازه بکنیم. این تجربه هاى تازه هم به ما برنامه سازها چیزهاى جدید یاد مى ده و هم به مدیران تلویزیون و هم به جامعه اى که در تلاشه تا بهتر زندگى کنه. دوستتون دارم و خوشحال مى شم نظراتتون رو بخونم.»